background
logotype

Smoczek a rozwój mowy

Rozwój mowy zaczyna się od poczęcia, a właściwa jej stymulacja w pierwszym roku życia dziecka ma ogromny wpływ na mowę dziecka w przyszłości. Ssanie smoczka oddziałuje w dwojaki sposób. Po pierwsze niewłaściwe stosowanie może zakłócać pracę narządów mowy biorących udział w ssaniu i mówieniu, czego następstwem są wady wymowy. Po drugie częste utrzymywanie smoczka „uspokajacza” w buzi dziecka może powodować opóźnienie rozwoju mowy i niechęć do komunikowania się z otoczeniem.

Najlepszym treningiem mięśni języka i warg, a także podniebienia miękkiego i żuchwy jest ssanie piersi. Istnieje ścisły związek między przyjmowaniem pokarmów a umiejętnościami językowymi. Długotrwałe karmienie przez smoczek wyłącza z pracy czubek języka i wargi. Brak pracy czubka języka zaburza wymowę głosek t, d, n, s, z, c, dz, a także sz, ż, cz, dż, r, l. Wiotki mięsień warg nie sprzyja prawidłowej wymowie głosek p, b, m oraz f, w.

Ssanie jest ściśle związane z połykaniem. Jeśli rodzice będą dzieciom podawać smoczki w okresie przekształcania się jednego typu połykania w drugi (trzeba wiedzieć, że w połykaniu wyróżnia się typ niemowlęcy i typ dorosły), co ma miejsce ok. 18 miesiąca życia, zaburzy to pracę języka, doprowadzając do wymowy z językiem wsuniętym między zęby. Proces kształtowania się połykania dojrzałego (dorosłego) kończy się z chwilą wyrznięcia się zębów mlecznych, czyli około trzeciego roku życia. Od tego momentu język nie powinien wychodzić poza usta dziecka podczas mówienia.

Kiedy pożegnać się ze smoczkiem?

Właściwie wszyscy specjaliści są zgodni, kiedy podawać dziecku smoczek, jeśli to konieczne. Ewentualne rozbieżności są nieznaczne. Jeśli dziecko jest karmione naturalnie, należy wstrzymać się z podaniem smoczka do 4 – 6 tygodnia życia dziecka, aby nie zaburzyć prawidłowego ssania piersi. Jednak na moment rezygnacji ze smoczka podaje się różne rekomendacje, m. in.: 3 miesiąc, 5 – 6 miesiąc (przede wszystkim ze względu na osłabienie odruchu ssania, a także dynamiczny rozwój dziecka w tym okresie), 8 – 9 miesiąc (dalszy dynamiczny rozwój psychoruchowy dziecka oraz coraz pełniejsze uzębienie) lub 12 miesiąc (wygasanie odruchu ssania, okres intensywnego rozwoju mowy). Po pierwszym roku życia odruch ssania powinien wygasać i nie należy go podtrzymywać przez podawanie smoczka w funkcji uspokajającej, stosowanie smoczka butelkowego, a także przez karmienie piersią. Wygaśnięciu odruchu ssania sprzyja podawanie pokarmów wymagających gryzienia i żucia. Rodzice powinni mieć świadomość, że karmienie piersią lub butelką ze smoczkiem powinno zakończyć się przed okresem intensywnego rozwoju mowy, który rozpoczyna się po ukończeniu pierwszego roku życia.

Większość ortodontów i logopedów uważa, że okres ssania smoczka nie powinien być dłuższy niż do pierwszych urodzin. Psycholodzy dziecięcy rekomendują mniej radykalne podejście, kierując się względami emocjonalnymi dziecka. Zaprzestanie ssania smoczka jest dla dziecka bardzo trudnym momentem, tym bardziej potrzebuje ono wtedy zainteresowania i czułości rodziców. Decyzja o rozstaniu ze smoczkiem jest często trudna dla rodziców, dlatego bywa odkładana na później ze względu na wygodę, łatwość i szybkość w uspokajaniu dziecka. Ssanie smoczka nie powinno być normą. Fakt, że większość dzieci go używa, nie oznacza, że nasze dziecko go potrzebuje. Jeśli niemowlę jest spokojne, pierś zaspokaja jego potrzebę ssania i nie pojawia się „problem kciuka” – podawanie smoczka jest oczywiście zbędne. Jeśli jednak nasze dziecko ma silną potrzebę ssania, należy wybrać najbardziej optymalny model smoczka i ograniczyć jego stosowanie do minimum.

Nie warto odkładać decyzji o rozstaniu się dziecka ze smoczkiem. Świadome i mądre postępowanie, wymagające konsekwencji i zdecydowania, wpłynie pozytywnie na rozwój dziecka.

Copyright© 2021 Słyk Jolanta