background
logotype

Jąkanie a giełkot

Giełkot to drugie, obok jąkania, patologiczne zaburzenie płynności mówienia. Jednak obydwa te zjawiska różnią się charakterem i wymagają innych oddziaływań terapeutycznych. Giełkot jest zaburzeniem mowy charakteryzującym się jego nieświadomością, małym zakresem uwagi, zakłóceniem percepcji, artykułowania i formułowania wypowiedzi. Równocześnie giełkot jest zaburzeniem procesów myślowych programujących mowę, wynikających z dziedzicznych predyspozycji. Inaczej giełkot to mowa bezładna.

Aby rozpoznać giełkot, jednostka musi prezentować wszystkie poniżej wymienione cechy:

  • dźwięki nie są płynne i nie bardzo wiadomo, co dana osoba chce powiedzieć i jak chce to powiedzieć,
  • występuje nadmierna ilość „normalnych niepłynności”, takich jak przerywanie czy poprawianie się,
  • nie występują lub występują bardzo rzadko widoczne symptomy walki o kontynuowanie mówienia, np. próby przerwania bloku, bo tych bloków po prostu nie ma,
  • nie występują lub występują bardzo rzadko zachowania pomocnicze (drugoplanowe objawy jąkania, takie jak: tiki czy współruchy).

Jednostka z giełkotem dodatkowo prezentuje jeden z poniższych objawów:

  • zbyt szybkie mówienie jest czymś charakteryzującym tę osobę,
  • mowa jest niedbała,
  • występujące pauzy są zbyt krótkie, zbyt długie lub występują w nieodpowiednich miejscach.

Przyczyny giełkotu:

Nie ustalono dotychczas przyczyn giełkotu. Uważa się, że przyczyny mogą być różne, somatyczne, psychiczne lub nawykowe. Jeden z naukowców uważa, że dziecko dziedziczy skłonność do giełkotu, jak również charakteryzują go inne zaburzenia: niemuzykalność, zaburzenia orientacji przestrzennej i lateralizacji czy dyspraksji (ograniczenie lub niedorozwój organizacji / koordynacji ruchu). Pewien wpływ mogą mieć także uwarunkowania środowiskowe. Wielu badaczy jest zdania, że mowa bezładna jest spowodowana fizjologiczno – mózgowymi i anatomiczno – mózgowymi minimalnymi uszkodzeniami OUN (Ośrodkowy układ nerwowy) pochodzenia prenatalnego (dotyczy życia płodowego).

Podstawowe różnice symptomów i cech osobowości między jąkającymi się a giełkotem:

  • osoby jąkające się są świadome swego zaburzenia, zaś osoby z giełkotem cechuje brak świadomości zaburzenia,
  • osoby jąkające cechuje często narastająca logofobia (lęk przed mówieniem), natomiast jednostki z giełkotem nie odczuwają strachu przed sytuacjami komunikacyjnymi mimo komunikatów, nie traktują tego jako jakiegoś osobistego problemu,
  • u osób jąkających się mówienie przy żądaniu krótkich odpowiedzi powoduje gorszy sposób mówienia (wzrost napięcia emocjonalnego), natomiast u jednostek z giełkotem powoduje lepszy sposób mówienia (łatwiejsza koncentracja uwagi w krótkich odcinkach czasu),
  • u osób jąkających się czytanie znanego tekstu daje lepsze efekty, natomiast czytanie nieznanego tekstu, daje gorsze efekty, u pacjentów z giełkotem jest odwrotnie,
  • osoby jąkające cechuje: wycofanie, nieśmiałość, zahamowanie, zamkniętość, introwertyczność, niepewność i nieufność, jednostki z giełkotem cechuje zaś: agresywność, wybuchowość, ekstrawersja, impulsywność, brak kontroli, szybkość, chaotyczność.

Istota terapii mowy bezładnej:

Inna jest także, w porównaniu z jąkaniem, istota terapii mowy bezładnej. Przede wszystkim chodzi o zmniejszenie tempa mówienia. Jest to bardzo trudne przedsięwzięcie. Wymaga zastosowania wielu wymyślnych ćwiczeń, np. pracy na bezsensownych wyrazach i tekstach, czytania wspak czy stosowania bardzo rozbudowanych wypowiedzi, aby stopniowo je skracać i dostosowywać do codziennego języka. Praca z echokorektorem, który znakomicie się sprawdza w terapii osób jąkających się, pogarsza jakość wypowiedzi u jednostek z giełkotem. Większość terapeutów giełkotu jest zdania, że celem nadrzędnym w terapii osób z giełkotem jest wzbudzenie motywacji pacjentów do terapii i uświadomienie im, że problem z mową powoduje ich gorsze funkcjonowanie społeczne i zawodowe. Dopiero, gdy zrozumieją, że giełkot jest ich problemem, są w stanie podjąć się bardzo trudnego zadania zwolnienia tempa swojego mówienia, co powoduje zdecydowanie polepszenie ogólnej jakości ich mowy.

 

Copyright© 2021 Słyk Jolanta