background
logotype

Prawidłowe oddychanie – wczesna profilaktyka logopedyczna

Sposób oddychania jest bardzo istotny w rozwoju funkcji fizjologicznych. Pierwszy oddech to początek procesu kształtowania się narządu żucia oraz czaszki twarzowej. Sposób oddychania zależy od rodzaju karmienia. Dziecko podczas naturalnego karmienia mocno obejmuje wargami sutek, korzysta więc z naturalnego przepływu powietrza. Nie przerywając ssania piersi, oddycha przez nos. Jest to możliwe dzięki charakterystycznemu dla okresu noworodkowego, wysokiemu ustawieniu krtani z nagłośnią, wokół której mleko spływa do przełyku bez potrzeby przerywania oddychania. W przypadku karmienia butelką ze smoczkiem dziecko jest zmuszone kilkakrotnie przerywać ssanie, aby nabrać powietrza przez usta.

Prawidłowe oddychanie fizjologiczne powinno odbywać się przez nos przy zamkniętych ustach, co sprzyja prawidłowemu ukształtowaniu się szczęk. Gdy dziecko oddycha przez nos, przepływające powietrze ulega ogrzaniu, częściowemu oczyszczeniu oraz nawilżeniu. Rzadziej pojawiają się infekcje górnych dróg oddechowych. Jeżeli natomiast dziecko ma patologiczny nawyk oddychania przez usta, nieogrzane i nieoczyszczone powietrze przedostaje się bezpośrednio do płuc. Dziecko jest wówczas narażone na częste przeziębienia. Nieprawidłowy sposób oddychania przez usta powoduje również deformacje zgryzu, zaburzenia w rozwoju narządów mowy, a także nieprawidłowy sposób połykania.

Przyczyny oddychania przez usta:

  • wszelkie choroby alergiczne oraz skazy wysiękowe, które przyczyniają się do opadnięcia żuchwy i jej cofania;
  • przerost migdałka gardłowego;
  • przerost migdałków podniebiennych;
  • wrodzone, osłabione napięcie mięśni warg;
  • nabyte, osłabione napięcie mięśni warg, powstające w wyniku zgryzu otwartego, głównie przy krzywicy;
  • osłabienie napięcia mięśni warg spowodowane nawykowym ssaniem smoczka lub palca.

Wskazane przyczyny oddychania przez usta prowadzą do powstawania nieprawidłowego zgryzu, np. tyłozgryzu, tyłożuchwia, zwężenia szczęk, przodozgryzu, przodożuchwia, co w konsekwencji powoduje zaburzenia w rozwoju mowy u dziecka.

Przyczyny miejscowe nieprawidłowego nawyku oddychania przez usta mogą być spowodowane niedrożnością częściową lub całkowitą przewodów nosowych i jamy nosowo – gardłowej. Częściowa niedrożność nosa może wynikać z częstych stanów zapalnych błony śluzowej nosa, górnych dróg oddechowych, skrzywienia przegrody nosowej, przerostu migdałków gardłowych i podniebiennych oraz stanów zapalnych.

Długotrwały nawyk oddychania przez usta powoduje obniżenie napięcia mięśni warg, płaskie ułożenie języka na dnie jamy ustnej, a także upośledza rozwój klatki piersiowej, narządów oddychania oraz krążenia. W związku z tym już od początku należy podejmować działania profilaktyczne zapobiegające oddychaniu dziecka przez usta, nie dopuszczając tym samym do powstawania wad i zaburzeń w rozwoju mowy. Szczególnie istotne jest wspomaganie domykania ust u dziecka podczas spacerów – kiedy maluch zasypia, otwiera usta, ponieważ wiotczeją mięśnie przywodzące żuchwę. Można temu zapobiec, zakładając dziecku czapeczkę zapinaną pod bródką lub umieszczając pod nią zwiniętą pieluszkę. Podczas snu należy obserwować dziecko i w razie uchylenia ust domykać je, ewentualnie układać dziecko na boku, aby nie doszło do opadnięcia żuchwy.

Ważna jest również pełna drożność przewodów nosowych, o którą należy dbać, oczyszczając nos specjalną gruszką. Nie wolno także krępować ruchomości klatki piersiowej dziecka zbyt ciasnym ubrankiem, ponieważ prowadzi to do wyłączenia prawidłowego funkcjonowania mięśni klatki piersiowej, w związku z tym dziecko oddycha ustami. Aby zapobiec oddychaniu przez usta podczas karmienia sztucznego, należy stosować smoczek o właściwej sprężystości z licznymi otworkami, limitujący brodawkę piersi matki.

Copyright© 2021 Słyk Jolanta