background
logotype

Dlaczego pierwszy rok życia jest ważny w rozwoju mowy?

Pierwsze dwanaście miesięcy to najistotniejszy okres w życiu człowieka. Czas ten wpływa na dalsze etapy rozwoju, dlatego zmiany w zakresie psychomotoryki noworodka i niemowlęcia powinny być w centrum uwagi wielu specjalistów, w tym także logopedów, a przede wszystkim rodziców.

Dzieci przychodzą na świat gotowe do mówienia. Ich mózg jest tak ukształtowany, że potrafią rozpoznawać ludzką mowę, granice słów i różne dźwięki. Chociaż dziecko ma wrodzone predyspozycje do posługiwania się językiem, to praca, jaką jego układ nerwowy musi wykonać jest ogromna.

U niemowląt między motoryką a rozwojem psychicznym zachodzi bezpośrednia zależność, dlatego sprawność ruchowa uzyskiwana na poszczególnych etapach rozwoju jest ściśle związana z koordynacją wzrokowo – ruchową, a rozwój mowy i kontaktów społecznych warunkują się wzajemnie przez motywację do komunikacji z otoczeniem.

Mowa jest bez wątpienia najważniejszym źródłem bodźców dla noworodków i niemowląt. Kiedy rodzice mówią do dziecka, pobudzają jednocześnie mózgowe ośrodki słuchu, mowy, emocji i więzi społecznych. Jak dowodzą badania, percepcję mowy ukierunkowują nawet dźwięki, które dziecko słyszy w łonie matki, dlatego już 4 – dniowe noworodki wolą głos matki niż inne głosy. Ważne w prawidłowym rozwoju mowy jest również prawidłowe oddychanie, karmienie czy połykanie pokarmu.

Warto wiedzieć, że…

  • Noworodki i niemowlęta nie są zdolne do jednoczesnego odbioru kilku bodźców. Mogą na to zareagować wzrostem napięcia mięśniowego, wygięciem ciała w łuk, ulewaniem pokarmu i różnymi zachowaniami powodującymi wyłączenie się. W związku z tym jednoczesne mówienie, dotykanie i pokazywanie jakiegoś przedmiotu może przeciążyć układ nerwowy dziecka. 
  • W 3 tygodniu życia zdrowy noworodek zadziwia otoczenie umiejętnością przekazywania różnych uczuć mimiką. Rodzice powoli uczą się odczytywać związek między mimiką dziecka a jego przeżyciami i próbami komunikowania się. Z czasem lepiej rozpoznają, czy jest ono zadowolone, zdenerwowane, smutne czy złe. Następnie dostosowują swoje zachowanie do jego mimicznych komunikatów.
  • Wczesne wspomaganie logopedyczne musi przebiegać w taki sposób, by rozwijać spontaniczną aktywność dziecka, które przychodzi na świat bez określonej znajomości języka. Jeśli dziecko ma prawidłowe warunki anatomiczno - fizjologiczne oraz dostateczną stymulację, może nauczyć się języka.
  • Pierwszą i podstawową zasadą stymulacji nauki języka jest mówienie o rzeczach i zjawiskach, które dziecko aktualnie widzi, czuje, przeżywa lub w których uczestniczy. Jedną z najważniejszych informacji przekazywanych dziecku jest znajomość schematu własnego ciała, wobec którego określamy rozmieszczanie przedmiotów, miejsc, wydarzeń. Stymulacja dziecka przez najbliższe otoczenie jest najważniejszym aspektem w szeroko rozumianej terapii logopedycznej.

Jak pobudzać niemowlę do mówienia?

  • Powtarzaj dźwięki wydawane przez dziecko.
  • Nie lekceważ pierwszych prób nawiązywania przez dziecko kontaktu.
  • Czytaj dziecku na głos (nawet gazetę czy książkę dla dorosłych).
  • Mów do dziecka, opowiadaj o czynnościach, moduluj głos, baw się mimiką twarzy, uśmiechaj się.
  • Rób przerwy w mówieniu, by dziecko miało szansę odpowiedzieć, czyli wydać z siebie najprostsze dźwięki (pogruchać, pomruczeć).
  • Śpiewaj i recytuj wiersze.
  • Zadawaj dziecku pytania i odpowiadaj na nie.
  • Patrz z dzieckiem w lustro, pokazuj różne miny i je nazywaj.
Copyright© 2021 Słyk Jolanta