background
logotype

Kilka słów o rozwoju mowy

Nikogo nie trzeba przekonywać, że rozwój mowy jest jedną z najistotniejszych kwestii w życiu małego człowieka. Wiąże się on ściśle z całokształtem jego życia, jest jednym z jego komponentów. Mowa wywiera wpływ na powstanie i kształtowanie się czynności umysłowych i stanów emocjonalnych, zaś uczucia i stany emocjonalne oddziałują na rozwój mowy.

Prawidłowy rozwój mowy dziecka jest podstawą kształtowania się jego osobowości.

Dzięki rozumieniu mowy poznaje ono otaczający świat. Umiejętność mówienia umożliwia wyrażanie uczuć, spostrzeżeń i myśli. Prawidłowy rozwój mowy ma również ogromny wpływ na rozwój myślenia, gdyż te dwa procesy są ze sobą ściśle powiązane. Dziecko, którego myślenie ma charakter konkretno - obrazowy, posługuje się słowami, które oznaczają tylko konkretne przedmioty. Wzbogacenie słownika o pojęcia abstrakcyjne powoduje rozwój myślenia abstrakcyjnego.

Co to znaczy prawidłowy rozwój mowy?

Rozwój mowy przebiega prawidłowo, gdy dziecko:

  • mówi dużo i wyraźnie, wypowiadając wszystkie głoski poprawnie,
  • jego wypowiedzi są poprawne gramatycznie,
  • rozumie, co się do niego mówi,
  • mówi melodyjnie i swobodnie tzw. czystym głosem (nie nosowo), z zachowaniem intonacji, nie jąka się,
  • język w czasie wypowiedzi układa się prawidłowo w jamie ustnej, czyli przeważnie centralnie (nie na boki) i nie wchodzi między zęby.

Na co zwrócić szczególną uwagę?

  • Na każdym etapie rozwoju dziecka uwagę powinien zwrócić sposób wymowy głosek dźwięcznych, np. z (samek – zamek), g (karnek – garnek), w (fota – woda). Świadczy to o zaburzeniu dźwięczności i wymaga terapii logopedycznej.
  • Niepłynność w mowie, np. „popopokaż mi oooobrazek”, „maaamaaa wróóóciii”, „kot, kot, kot” może być początkiem jąkania, które wymaga konsultacji psychologicznej i logopedycznej. U dzieci w wieku 2 – 3 lat (może trwać do 12 miesięcy) może to być objaw niepłynności rozwojowej, która powinna sama ustąpić.
  • Sprawdźmy, czy dziecko dobrze słyszy – jak reaguje na nasze pytania (czy je słyszy, czy konieczne jest kilkakrotne powtórzenie), czy nie mówi zbyt głośno, a może często prosi o zwiększenie siły głosu w magnetofonie lub telewizji? Mogą to być objawy problemów ze słuchem – warto skonsultować to z lekarzem lub logopedą.
  • Obserwujemy sposób oddychania dziecka – synchronizacja mowy z oddychaniem jest bardzo ważna – mówimy na wydechu; małe dzieci mogą mieć skróconą fazę wydechową i zaczynają mówić na wdechu, dlatego tak ważne w profilaktyce rozwoju mowy są ćwiczenia oddechowe. Zaburzenia oddychania (ciągłe oddychanie ustami, przerośnięty migdał, skrzywiona przegroda nosowa, przedłużające się infekcje górnych dróg oddechowych) niekorzystnie wpływają na pracę aparatu mowy. Oddychając ustami dziecko nie kontroluje języka, który wychodzi z otwartej buzi. W konsekwencji dochodzi do obniżenia sprawności języka i kłopotów z pionizacją, tak ważną przy wymowie, np. głosek sz, ż, cz, dż, l, r. Osłabienie języka i przesunięcie się go do przodu sprzyja powstawaniu wad zgryzu. Mowa staje się wówczas niewyraźna – warto więc skonsultować się z laryngologiem lub logopedą.
  • Przyjrzyjmy się, czy dziecko nie ślini się zbyt mocno – być może utrwaliło nawyk połykania niemowlęcego, język leży wtedy na dole, sprawia wrażenie jakby go było za dużo. Przetrwałe infantylne połykanie spowodowane brakiem pionizacji języka, powoduje często wady zgryzu oraz nieprawidłowe funkcjonowanie narządów mowy, a to właśnie są najczęstsze przyczyny wad wymowy.
  • Jeśli dziecko nie wymawia poprawnie głosek przewidzianych dla jego wieku lub je zniekształca (sześciolatek powinien prawidłowo wymawiać wszystkie głoski), ma mały zasób słownictwa, z trudem buduje zdania i robi błędy gramatyczne oraz fleksyjne, to warto zwrócić się do logopedy.
  • Jeśli dziecko mówi z językiem między zębami, nie wymawia głosek przewidzianych dla jego wieku lub wymawia je w sposób zniekształcony (np. dziwne brzmienie głoski r), warto skonsultować się z logopedą.

Warto skonsultować się z logopedą, gdy mamy jakiekolwiek wątpliwości związane z rozwojem mowy dziecka. Im wcześniej rozpoczniemy terapię, tym większa szansa na sukces.

Zaburzenia rozwoju mowy w znacznym stopniu utrudniają osiąganie sukcesów w szkole. Mają wpływ na kształtowanie się osobowości dziecka i poznanie świata. Dlatego ważna jest wczesna diagnoza problemów i systematyczna praca korygująca. Warunkiem skuteczności terapii logopedycznej jest współpraca na linii

logopeda - dziecko – rodzic.

Copyright© 2021 Słyk Jolanta