background
logotype

Mowa dziecka w wieku przedszkolnym

Mowa dziecka w wieku przedszkolnym nadal się doskonali, przedszkolaki coraz więcej rozumieją i coraz więcej mówią. Znają coraz więcej słów, tworzą zdania złożone, a wiele z nich ma piękną artykulację. Przedszkolaki potrafią opisywać przedmioty i zjawiska, mówić o swoich przeżyciach i doświadczeniach. Czasami są przemądrzałe w cudowny, rozczulający sposób. Jednak nie wszystkie dzieci idące do przedszkola mają mowę rozwiniętą na takim poziomie. Między dziećmi występują różnice indywidualne w zakresie rozwoju mowy. Są dzieci, które potrzebują więcej czasu, aby nauczyć się dobrze mówić, co jest widoczne także w okresie przedszkolnym. Jeśli ich mowa jest rażąco różna od mowy innych dzieci, warto pójść z dzieckiem do logopedy.

Prawidłowo rozwinięta mowa jest jednym z warunków osiągnięcia dojrzałości szkolnej. Przyjmuje się, że dziecko pięcioletnie powinno prawidłowo wymawiać wszystkie głoski, posługiwać się zdaniami, swobodnie rozmawiać i opowiadać o swoich przeżyciach. Dzieci pięcioletnie używają ponad 2000 słów, radzą sobie z trudnymi artykulacyjnie wyrazami, takimi, które są długie i zawierają zbitki spółgłoskowe. Budują zdania bardzo „dorosłe”, zawierające spójniki, partykuły i inne ozdobniki. Przedszkolaki potrafią żartować, tworzyć proste zagadki, bawić się w proste gry słowne i wyjaśniać obserwowane zjawiska. Swobodnie rozmawiają, zadają przy tym wiele wnikliwych i trafnych pytań. Niestety nie wszystkie przedszkolaki tak mówią. Najnowsze badania wykazały, że aż 57% dzieci powinno się znaleźć pod opieką logopedy, gdyż wiele z nich ma nieprawidłową artykulację, a mowa niewielkiej grupy spośród badanych sześciolatków była niezrozumiała dla otoczenia.

Trzylatek

  • Rozumie to, co do niego mówimy i spełnia proste polecenia: przynieś piłkę, podnieś klocek, idziemy do łazienki, itp. Pytany podaje swoje imię.
  • Próbuje wykonać codzienne czynności według podanych instrukcji.
  • Wypowiada kilkuwyrazowe zdania, mówi chętnie i dużo (używa około 1000 słów).
  • Zadaje pytania nie zawsze jasno sprecyzowane.
  • Powinien wymawiać prawidłowo: wszystkie samogłoski (nosowe „ą” może brzmieć jak – om, czyli „bendom”, „ide z mamom”), spółgłoski p, b, m, f, w, t, d, n, l, ś, ź, ć, dź, ń, k, g, ch, j, ł. Głoski sz, ż, cz, dż oraz s, z, c, dz mogą być wymawiane jako ś, ź, ć, dź, a głoska r jako l.

Jeśli dziecko nie wymawia wymienionych głosek zgodnie z normą, mówi tot (kot), tubet (kubek), jowej (rower) lub mówi z językiem między zębami, to warto skonsultować się z logopedą.

Czterolatek

  • Rozumie i wykonuje nasze polecenia (zawierające wyrażenia przyimkowe: na, pod, obok, za, itp.).
  • Rozpoznaje i nazywa podstawowe kolory.
  • Pytany odpowiada, co robi. Odpowiada na pytania (dlaczego?).
  • Potrafi mówić o przeszłości, teraźniejszości i przyszłości – czasem myli określenia czasu (jutro byłem u babci, wczoraj będę miał urodziny).
  • Jest zaciekawiony poprawnością językową, choć w jego mowie zdarzają się niepoprawne konstrukcje gramatyczne.
  • Zadaje dużo pytań (po co?, jakie?, dlaczego?), używa około 1500 słów.
  • Stosuje neologizmy dziecięce, gdy nie pamięta lub nie zna nazwy przedmiotu czy zjawiska (np. ucholog – lekarz od uszu). Nie należy utrwalać neologizmów i zawsze podawać prawidłową nazwę.
  • Powinien wymawiać: s, z, c, dz (twardo, z zamkniętymi zębami); głoski sz, ż, cz, dż mogą być wymawiane jako s, z, c, dz, a głoska r jako l.
  • Nie powinniśmy zmuszać dziecka do wymowy głoski r, gdyż aparat mowy nie jest jeszcze na to przygotowany i może dojść do wytworzenia nieprawidłowego dźwięku (np. r – tylnojęzykowe).

Jeśli dziecko mówi z językiem między zębami, nie wymawia głosek przewidzianych dla jego wieku lub wymawia je w sposób zniekształcony (np. dziwne brzmienie głoski r), warto zwrócić się do logopedy.

Pięciolatek

  • Stosuje wypowiedzi wielozdaniowe, opowiada zdarzenia, opisuje przedmioty i ich zastosowanie, używa różnych przyimków.
  • Uwzględnia kolejność zdarzeń i zależności przyczynowo – skutkowe.
  • Potrafi wyjaśnić znaczenie słów, używa ponad 2000 słów.
  • Dokonuje autokorekty mowy, powoli znikają nieprawidłowości gramatyczne.
  • Może wymawiać jeszcze r jako l, natomiast sz, ż, cz, dż jako s, z, c, dz, ale często pojawia się prawidłowe lub hiperpoprawne brzmienie szałata –sałata, rarka – lalka.

Jeśli dziecko nie wymawia głosek przewidzianych dla jego wieku lub je zniekształca, ma mały zasób słownictwa, z trudem buduje zdania i robi błędy gramatyczne oraz fleksyjne, to warto zwrócić się do logopedy.

Sześciolatek

  • Swobodnie posługuje się mową, świadomie jej używa do przekazywania swojej wiedzy, emocji.
  • W sposób naturalny porozumiewa się z rówieśnikami i dorosłymi.
  • Używa około 3000 słów.
  • Wymawia prawidłowo wszystkie głoski.

Warto skontaktować się z logopedą, gdy mamy jakiekolwiek wątpliwości związane z rozwojem mowy dziecka. Im wcześniej rozpoczniemy terapię logopedyczną, tym większa szansa na sukces.

Copyright© 2021 Słyk Jolanta